Change language English Polski

Gdzie szukać pomocy?

 

"Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka" jest periodykiem wydawanym przez Fundację Dzieci Niczyje. Pismo ma charakter interdyscyplinarny. Jego celem jest poszerzanie wiedzy profesjonalistów - psychologów, pedagogów, lekarzy, prawników, polityków społecznych i innych - na temat różnych aspektów problemu krzywdzenia dzieci.

Więcej

Vol. 12 Nr 1 Młodzież online. Między profilaktyką zagrożeń a budowaniem potencjału

Informacje redakcyjne

Od redakcji

Licencja Creative Commons
Teksty artykułów są dostępne na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

Metodologia badania EU NET ADB

Katarzyna Makaruk, Joanna Włodarczyk, Szymon Wójcik s. 7-11 PDF

Pięć kolejnych artykułów publikowanych w tym numerze kwartalnika prezentuje ustalenia badawcze dotyczące różnych aspektów korzystania z internetu przez młodzież. Ustalenia te są efektem programu badawczego EU NET ADB, którego metodologię przedstawiamy poniżej.

Słowa kluczowe: metodologia, internet, młodzież, nadużywanie internetu, uzależnienie od internetu

Korzystanie z internetu przez polską młodzież – studium metodą teorii ugruntowanej. Wyniki badania EU NET ADB 

Szymon Wójcik s. 13-33 PDF

Artykuł przedstawia wyniki polskiej części badania jakościowego przeprowadzonego w ramach projektu EU NET ADB. Celem badania było poznanie kontekstu korzystania z internetu przez młodych ludzi będących intensywnymi użytkownikami sieci, i odkrycie, w jaki sposób może rozwinąć się u nich patologiczny wzór nadużywania internetu. Analiza metodą teorii ugruntowanej wyłoniła kluczową kategorię „bycia zawsze online” jako centralny temat badania. Opisano kontekst, przyczyny i możliwe konsekwencje tego zjawiska. Artykuł przedstawia także strategie adaptacyjne i dezadaptacyjne, jakie stosują młodzi ludzie, żeby pogodzić swoje funkcjonowanie online i offline. Na koniec stworzono typologię czterech wzorców bycia intensywnym użytkownikiem internetu, która wychodzi poza prosty model dychotomicznego podziału na „nadużywających” i „funkcjonalnych” internautów oraz podkreśla konieczność uwzględnienia różnych wymiarów przy ocenie sytuacji młodych ludzi, w szczególności tego, jak godzą oni zaangażowanie w internecie i w świecie pozainternetowym.

Słowa kluczowe: internet, młodzież, nadużywanie internetu, uzależnienie od internetu, teoria ugruntowana

Nadużywanie internetu przez młodzież. Wyniki badania EU NET ADB

Katarzyna Makaruk, Szymon Wójcik s. 35-48 PDF

Cele badawcze postawione w artykule to określenie skali zjawiska oraz czynników ryzyka nadużywania internetu wśród polskich nastolatków. Kryteria nadużywania internetu spełnia niewielki odsetek badanych — 1,3%. Większą grupę (12%) stanowią osoby zagrożone nadużywaniem internetu. Analizy nie wykazały różnic istotnych statystycznie w przypadku zmiennych płeć, wiek i wykształcenie rodziców. Najczęściej występujące symptomy nadużywania internetu to mówienie sobie: „Jeszcze tylko chwilkę”, gdy jest się online, spędzanie w sieci więcej czasu niż się zamierzało oraz sprawdzanie maila i innych wiadomości zanim zabierze się do innych czynności, które należy wykonać. Dysfunkcyjni użytkownicy internetu podejmują prawie wszystkie aktywności online istotnie częściej niż funkcjonalni użytkownicy. Dysfunkcyjni użytkownicy istotnie częściej niż funkcjonalni użytkownicy próbują ograniczyć korzystanie z internetu pod wpływem rodziców, nauczycieli lub innych dorosłych osób (p<0,01) i istotnie rzadziej podejmują taką decyzję, ponieważ korzystanie z internetu przestało ich interesować (p<0,01). Osoby dysfunkcyjnie korzystające z internetu oceniały gorzej wszystkie aspekty swojego życia niż funkcjonalni internauci oraz uzyskały wyższe wyniki na wszystkich skalach problemowych kwestionariusza samooceny.

Słowa kluczowe: nadużywanie internetu, dysfunkcyjne korzystanie z internetu, problemy psychospołeczne, młodzież

Zagrożenia związane z korzystaniem z internetu przez młodzież. Wyniki badania EU NET ADB

Joanna Włodarczyk s. 49-68 PDF

76,4% nastolatków (14–17 lat) w Polsce doświadczyło co najmniej jednego z typów zagrożeń: agresja elektroniczna, spotkanie z osobą poznaną w internecie, kontakt z pornografią, kontakt z innymi potencjalnie szkodliwymi treściami. W artykule przedstawiono wyniki badania EU NET ADB dotyczące zagrożeń związanych z korzystaniem z internetu przez młodzież wraz z porównaniem do wyników podobnych badań. Badanie składało się z części ilościowej (kwestionariusze, reprezentatywna próba nastolatków) oraz jakościowej (wywiady). Uzyskane dane pokazują, że ponad połowa nastolatków jest odbiorcą treści nieodpowiednich dla młodych ludzi, co trzeci z młodych ludzi spotyka się z osobą poznaną w internecie, a co piąty — był ofiarą agresji elektronicznej. Artykuł prezentuje główne obszary zagrożeń bezpieczeństwa dzieci i młodzieży, a więc obszarów, w których szczególnie ważna jest ich edukacja.

Słowa kluczowe: agresja elektroniczna, cyberbullying, pornografia, młodzież

Korzystanie z portali społecznościowych przez młodzież. Wyniki badania EU NET ADB 

Katarzyna Makaruk s. 69-79 PDF

Zdecydowana większość młodzieży w wieku 14–17 lat w Polsce posiada profil chociaż na jednym portalu i korzysta z niego codziennie. Portale społecznościowe są bardziej popularne wśród dziewczyn. Dziewczyny częściej odwiedzają tego typu strony i spędzają na nich więcej czasu niż chłopcy, zarówno w dni, kiedy są lekcje, jak i w dni wolne od zajęć szkolnych. Główne powody, dla których nastolatki korzystają z serwisów społecznościowych, to utrzymywanie kontaktu z innymi, nawiązywanie nowych znajomości, odrabianie lekcji oraz bycie na bieżąco z różnego rodzaju informacjami. Osoby spędzające na portalach społecznościowych co najmniej 2 godziny dziennie częściej pokonują za pomocą internetu samotność (p<0,05) niż inni ich użytkownicy. Istnieje zależność między intensywnym użytkowaniem serwisów społecznościowych i różnymi problemami psychospołecznymi. Najsilniejszy związek zachodzi w przypadku zachowań niedostosowanych oraz agresywnych. Ponadto osoby intensywnie korzystające z portali społecznościowych częściej korzystają z internetu w sposób dysfunkcyjny.

Słowa kluczowe: portale społecznościowe, Facebook, dysfunkcyjne korzystanie z internetu, problemy psychospołeczne, młodzież

Gry online – korzystanie i nadużywanie wśród młodzieży. Wyniki badania EU NET ADB 

Szymon Wójcik s. 81-98 PDF

Artykuł jest poświęcony fenomenowi gier online, a także zjawisku nadużywania tych gier przez młodzież. Przedstawiona jest w nim charakterystyka współczesnych gier online, jak również ich podział ze względu na różne gatunki. Rozważany jest problem nadużywania gier i tego, jakie cechy gier online mogą przyczyniać się do powstawania tego zjawiska. Artykuł prezentuje także wyniki polskiej części badania EU NET ADB. Na podstawie wyników badań ilościowych przedstawiona jest charakterystyka graczy online wśród młodzieży, częstotliwość z jaką grają oraz ich ulubione gatunki. Społeczny kontekst grania jest zarysowany na podstawie wyników badań jakościowych. Ostatnią częścią artykułu jest diagnoza problemu nadużywania gier komputerowych wśród młodzieży wykonana z zastosowaniem testu AICA-S. Analizowany jest związek nadużywania internetu ze zmiennymi socjodemograficznymi oraz problemami psychospołecznymi, a także wzajemna relacja problemu nadużywania gier i nadużywania internetu w ogóle.

Słowa kluczowe: internet, młodzież, gry online, naduzywanie gier online, uzależnienie od gier online

Rodzina i szkoła a przeciwdziałanie zaangażowaniu młodych ludzi w ryzykowne zachowania online 

Jacek Pyżalski s. 99-109 PDF

Artykuł koncentruje się na problematyce zaangażowania młodych ludzi w zachowania ryzykowne online. Zaangażowanie to analizowane jest w kontekście funkcjonowania podstawowych środowisk socjalizacyjnych — rodziny i szkoły. Wyniki przeglądu badań wskazują na związek zaangażowania młodych ludzi zarówno z podstawowymi wskaźnikami jakości funkcjonowania tych środowisk (np. relacjami z dorosłymi, występowaniem sytuacji konfliktowych), jak i specyficznymi rozwiązaniami w tych środowiskach związanymi z szeroko rozumianą edukacją medialną. Artykuł zawiera także wnioski dotyczące generalnych założeń dotyczących wychowania w szkole i rodzinie w obszarze nowych mediów.

Słowa kluczowe: cyberprzemoc, internet, młodzież, edukacja medialna, nowe media

Świadkowie cyberbullyingu – między obojętnością a reakcją 

Kamila Knol–Michałowska s. 111-120 PDF

Artykuł stanowi teoretyczną analizę potencjalnej roli świadków cyberbullyingu w powstrzymywaniu aktów agresji poprzez udzielanie wsparcia ofiarom, dyscyplinowanie sprawców czy swoistą bierność. Wstępem do rozważań na temat możliwych działań świadków jest przedstawienie definicji i charakterystyki zjawiska cyberbullyingu oraz omówienie znaczenia aktywizacji świadków, jak również scharakteryzowanie specyficznej ich roli w kontekście agresji realizowanej online. Druga część artykułu poświęcona jest prezentacji wyników badań wybranych autorów uwzględniających obecność świadków w cyberbullyingu.

Słowa kluczowe: świadkowie, cyberbullying, młodzież, sprawcy, ofiary

Młodzi użytkownicy nowych mediów z niepełnosprawnością intelektualną. Między korzyściami i zagrożeniami 

Piotr Plichta s. 121-138 PDF

W prezentowanym artykule przedstawiono uzasadnienie potrzeby podejmowania tematu nowych mediów jako środowiska socjalizacji, spędzania wolnego czasu i dokonywania niezależnych wyborów przez osoby z niepełnosprawnością intelektualną — głównie dzieci i młodzież. Przedstawiono istniejący stan badań w obszarze korzystania z nowoczesnych technologii informacyjno–komunikacyjnych przez tę grupę użytkowników oraz podjęto próbę analizy specyficznej sytuacji tych osób (m.in. zdolności poznawczych, pozycji w grupie rówieśniczej, rozwoju społecznego czy narażenia na stanie się ofiarą agresji elektronicznej) w kontekście właściwości nowych mediów. Zaproponowano także model korzystania z nowych mediów przez osoby z tym rodzajem niepełnosprawności.

Słowa kluczowe: niepełnosprawnośc intelektualna, nowe media, internet, agresja elektroniczna