Change language English Polski

 

"Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka" jest periodykiem wydawanym przez Fundacj? Dzieci Niczyje. Pismo ma charakter interdyscyplinarny. Jego celem jest poszerzanie wiedzy profesjonalistów - psychologów, pedagogów, lekarzy, prawników, polityków spo?ecznych i innych - na temat ró?nych aspektów problemu krzywdzenia dzieci.

Wi?cej

Vol. 14 Nr 3

Informacje redakcyjne

Licencja Creative Commons
Teksty artyku?ów s? dost?pne na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-U?ycie niekomercyjne-Bez utworów zale?nych 3.0 Polska.

Licencja Creative Commons
Publikacja jest dost?pna na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-U?ycie niekomercyjne-Bez utworów zale?nych 3.0 Polska. Pewne prawa zastrze?one na rzecz Fundacji Dzieci Niczyje.

Przeniesiony zespó? Münchausena – sposoby indukowania objawów chorobowych u dzieci

Tomasz Janus, s. 9-37 PDF

Przeniesiony zespó? Münchausena zosta? opisany w 1977 roku przez brytyjskiego pediatr? Roya Meadowa w artykule Munchausen syndrome by proxy. The hinterland of child abuse. Autor opisa? dwa przypadki intencjonalnego manipulowania wywiadem chorobowym, a tak?e fabrykowania wyników bada? diagnostycznych przez opiekuna w celu wzbudzenia u personelu medycznego podejrzenia choroby somatycznej dziecka. W artykule Meadow podkre?la?, ?e poszukiwanie przez lekarzy ?ród?a przyczyn objawów chorobowych wyst?puj?cych u dzieci wi?za?o si? z wieloma potencjalnie szkodliwymi procedurami diagnostyczno-terapeutycznymi, w tym zabiegami przeprowadzonymi w trzech ró?nych o?rodkach klinicznych. Jedno dziecko, przewlekle zatruwane sol? kuchenn? przez matk?, zmar?o.

W niniejszym artykule przeanalizowano wykorzystywane przez opiekunów metody intencjonalnie pogorszaj?ce stan zdrowia dziecka w celu poddania go procedurom diagnostycznym i leczniczym. Do analizy w??czono 68 artyku?ów, zarówno polskich, jak i zagranicznych, zawieraj?cych opisy 100 przypadków przeniesionego zespo?u Münchausena.

W analizie wykazano, ?e opiekunowie mog? stosowa? ró?norodne, cz?sto wymy?lne i bardzo z?o?one sposoby indukowania objawów chorobowych, a jedynymi ograniczeniami wydaj? si? by? s? motywacja, fantazja, wiedza i do?wiadczenie sprawcy.

Spostrzeganie rodziny dysfunkcjonalnej przez dzieci sze?cioletnie

Ewa Marat, Sylwia Rydz, Olga Malinkiewicz-Bryndza, s. 38-54 PDF

Rodzina jest pierwszym ?rodowiskiem spo?ecznym cz?owieka. O rodzinie prawid?owiej mówimy wtedy, gdy zapewnia wszechstronny rozwój fizyczny, spo?eczny i psychiczny swoim dzieciom. Zdarza si? jednak, ?e prawid?owe dzia?anie rodziny zostaje zaburzone i nie spe?nia ona swoich rzeczywistych funkcji – wówczas mówimy o rodzinie dysfunkcjonalnej. Dysfunkcjonalno?? rodziny obejmuje wszystkich jej cz?onków, najbardziej jednak odbija si? na najm?odszych. Atmosfera w takich rodzinach cz?sto pe?na jest napi??, konfliktów, zagro?e?, negatywnych wzorców post?powania, dezintegracji emocjonalnej. Dzieci w wieku przedszkolnym potrafi? ju? spostrzega? rodziny z pewnym dystansem, widz? ró?nice mi?dzy ró?nymi ?rodowiskami, coraz cz??ciej przebywaj? poza ?rodowiskiem rodzinnym, maj? kontakt z innymi dzie?mi i doros?ymi.

Niniejsze badanie mia?o na celu ukazanie, jak dzieci z rodzin prawid?owych i dysfunkcjonalnych spostrzegaj? swoje rodziny, czy wyst?puj? ró?nice w ocenie poszczególnych cz?onków rodziny, czy inaczej oceniaj? rodziny ch?opcy, a inaczej dziewczynki. W badaniu wzi??o udzia? 46 dzieci sze?cioletnich – 23 z rodzin przeci?tnych i 23 z rodzin z problemem zaniedbania. Do zbadania spostrzegania relacji rodzinnych w perspektywie dzieci wykorzystano Test stosunków rodzinnych Bene i Anthony’ego. Ten test ocenia uczuciowy stosunek dziecka do pozosta?ych cz?onków rodziny, a tak?e postawy rodziny wobec dziecka. Badanie w pewnym sensie imituje sytuacj? ?yciow? badanego dziecka, a jego wyniki ukazuj? rodzinne interakcje uczuciowe spostrzegane przez samo dziecko, wynikaj?ce z jego do?wiadcze? z osobami bliskimi. G?ównym za?o?eniem badania jest ukazanie ró?nic w postrzeganiu rodziny przez dzieci pochodz?ce w rodzin z problemem zaniedbania oraz dzieci z rodzin przeci?tnych. Istot? jest pokazanie, ?e dzieci krzywdzone przez swoich najbli?szych inaczej widz? swoje otoczenie.

Jak ma?e dzieci korzystaj? z urz?dze? mobilnych? Raport na podstawie danych zebranych od rodziców

Agnieszka B?k, s. 55-82 PDF

W artykule przedstawiono wyniki badania zrealizowanego w 2015 roku przez Fundacj? Dzieci Niczyje na temat korzystania przez ma?e dzieci z urz?dze? mobilnych w Polsce. W badaniu wykazano, ?e 64% dzieci w wieku 6 miesi?cy – 6,5 roku korzysta?o z urz?dze? mobilnych, a im starsze by?y dzieci, tym wi?kszy by? odsetek korzystaj?cych. S? to wyniki zbli?one do uzyskanych w badaniach zagranicznych. Najcz??ciej dzieci wykorzystywa?y nowe media do ogl?dania filmów, a bardzo cz?sto gra?y czy po prostu bawi?y si? bez specjalnego celu. Stosunkowo du?a by?a grupa codziennych u?ytkowników, tak?e w?ród najm?odszych dzieci. Jako przyczyn? udost?pniania dzieciom urz?dze? mobilnych, rodzice najcz??ciej wskazywali konieczno?? zaj?cia si? w?asnymi sprawami lub ch?? nagrodzenia dziecka. Zarówno wyniki niniejszego badania, jak i rezultaty z innych krajów wskazuj? na konieczno?? zmobilizowania rodziców do monitorowania u?ytkowania przez dzieci urz?dze? mobilnych. Rodzice powinni nie tylko kontrolowa? czas i tre?ci przekazu medialnego, ale równie? uczy? dzieci, jak krytycznie i bezpiecznie korzysta? z nowoczesnych technologii. Zwi?kszy to szans? na unikni?cie w przysz?o?ci negatywnych konsekwencji nadmiernego lub niew?a?ciwego korzystania z urz?dze? mobilnych.

Aplikacje mobilne dla dzieci w wieku 3–6 lat. Diagnoza potrzeb i mo?liwo?ci wsparcia dla rodziców

Katarzyna Makaruk, Szymon Wójcik, s. 83-98 PDF

Rynek aplikacji mobilnych dla najm?odszych ro?nie w bardzo szybkim tempie. Aby wykorzystywane do zabawy aplikacje by?y dla dziecka bezpieczne i stymuluj?ce jego rozwój, powinny spe?nia? okre?lone kryteria. Niestety wyszukiwanie aplikacji dla dzieci utrudnia nie tylko ogrom dost?pnego oprogramowania. Dzi?ki przeprowadzonym badaniom jako?ciowym z udzia?em rodziców ma?ych dzieci (w wieku 2–6 lat) uda?o si? zidentyfikowa? liczne trudno?ci i obawy rodziców usi?uj?cych znale?? odpowiednie aplikacje. Te wyniki wykorzystano uwzgl?dnione przy przygotowaniu katalogu Best-App, u?atwiaj?cego dost?p do bezpiecznych aplikacji.

Ile pedofilii w „pedofilach”? Wybrane problemy wykorzystywania seksualnego ma?oletnich w Polsce – perspektywa kryminologiczna

Maciej Boche?ski, s. 99-132 PDF

W dyskursie na temat przest?pczo?ci seksualnej wobec dzieci nader cz?sto u?ywana s? okre?lenia pedofilia i pedofile. Czy s?usznie? Czy obraz zjawiska oraz cechy (w tym w szczególno?ci stan zdrowia psychicznego) sprawców pozwalaj? zasadnie twierdzi?, ?e istotnie z pedofili? mamy do czynienia? W artykule zaprezentowano ró?nice terminologiczne mi?dzy definicjami pedofilii zaczerpni?tymi z medycznych klasyfikacji diagnostycznych a wysoce swoist? definicj?, któr? statuuje art. 200 kk. Nast?pnie przedstawiono wyniki bada? empirycznych – bada? aktowych o przest?pstwo z art. 200 kk, w tym w szczególno?ci opracowan? typologi? czynów oraz dane dotycz?ce stanu zdrowia psychicznego sprawców. Badania prowadzono w ramach projektu badawczego nr 2013/09/N/HS5/04247, finansowanego ze ?rodków Narodowego Centrum Nauki. Wyniki bada? wskazuj?, ?e znaczny odsetek tych przest?pstw to de facto dobrowolnie podejmowana aktywno?? seksualna m?odych ludzi. Podobnie wyniki bada? dowodz?, ?e znikomy odsetek sprawców to osoby dotkni?te zaburzeniami preferencji seksualnych. W zasadniczej wi?kszo?ci przypadków nie mamy zatem do czynienia z pedofili? w medycznym rozumieniu tego terminu, a jego u?ywanie zniekszta?ca obraz zjawiska i kieruje wi?kszo?? dyskusji w tym przedmiocie na zupe?nie niew?a?ciwe tory.

Matka Polka chce uciec z getta, czyli rodzic w wielkim mie?cie

Katarzyna Archanowicz-Kudelska, s. 133-151 PDF

W artykule nakre?lono problem dyskryminacji opiekunów, a szczególnie matek ma?ych dzieci w dost?pie do przestrzeni publicznej. Opisano nowoczesne wielkomiejskie rodzicielstwo i zdefiniowano termin rodzic wystarczaj?co dobry, wywodz?c go, w perspektywie historycznej, ze skryptu Matki Polki. Nakre?lono potrzeby rodziców ma?ego dziecka w kontek?cie ?ycia w ?rodowisku wielkomiejskim w XXI wieku, przede wszystkim potrzeb? mobilno?ci i stopie? ich spe?nienia. Opisano tak?e, jak zmienia si? postrzeganie przestrzeni publicznej i egzystowanie w niej w momencie stania si? opiekunem ma?ego dziecka. Zwrócono uwag? na problem rozwarstwienia spo?ecznego i wi?kszych mo?liwo?ciach omini?cia tych barier przez osoby o wy?szym statusie spo?eczno-ekonomicznym.

Artyku? jest prób? odpowiedzi na nast?puj?ce pytania: czy w spo?ecze?stwie polskim istnieje równowaga i pozwolenie na bezkonfliktowe wspó?istnienie rodzin z dzie?mi oraz tych, którzy dzieci nie posiadaj?? Czy transformacj? polskiej przestrzeni publicznej mo?na uzna? za przyk?ad rozwoju zrównowa?onego, a jej kszta?t za korzystny dla tej grupy spo?ecznej i niekoliduj?cy z potrzebami innych mieszka?ców, czy te? mo?e nosi on znamiona gettoizacji, gdzie zgodne i pokojowe wspó?istnienie rodzin z dzie?mi i osób ich nieposiadaj?cych jest mo?liwe jedynie w wy??czonych – czasowo lub terytorialnie enklawach?

Opracowanie oparte jest na badaniach jako?ciowych – wywiadzie swobodnym oraz obserwacji uczestnicz?cej, przeprowadzonej w?ród matek ma?ych dzieci. Otrzymany materia? zosta? zinterpretowany w paradygmacie interpretatywnym, w odwo?aniu do teorii ugruntowanej (grounded theory) autorstwa Glasera, Straussa i Corbin.

Profilaktyka zachowa? suicydalnych w?ród m?odzie?y

Katarzyna Wasilewska-Ostrowska, s. 152-164 PDF

Profilaktyka suicydalna to zapobieganie samobójstwom. Akt samobójczy jest ostateczno?ci?, a zanim do niego dojdzie m?ody cz?owiek wysy?a sygna?y otoczeniu. Jednak w dzisiejszym ?wiecie rodzice, którzy na nic nie maj? czasu, zaczynaj? rekompensowa? dzieciom brak kontaktu emocjonalnego czy fizycznego drogimi prezentami. Od dzieci wymaga si? coraz wi?cej, a jednocze?nie pozostawia je samym sobie, nie daj?c wsparcia czy pomocy. Nauczyciele w szkole musz? dysponowa? czasem i ch?ci?, by rozpozna? trudno?ci u dziecka oraz podj?? skuteczn? interwencj?.

W artykule skoncentrowano si? wi?c na zadaniach rodziców i nauczycieli, które powinni realizowa?, by nie doprowadzi? do pojawienia si? zachowa? ryzykownych u m?odzie?y. Doro?li sp?dzaj? bowiem z nastolatkami wiele czasu i s? w stanie dostrzec, gdy dzieje si? co? niepokoj?cego. Je?li zareaguj? we w?a?ciwym momencie – mog? zapobiec dalszym, negatywnym konsekwencjom. Wa?n? rol? odgrywa te? internet, w którym nastolatki poszukuj? odpowiedzi na nurtuj?ce ich pytania. Dlatego w przestrzeni wirtualnej powinni pracowa? specjali?ci, którzy pomagaliby dorastaj?cym osobom w sytuacjach kryzysowych. Naczelnym zadaniem ca?ego spo?ecze?stwa jest zadbanie o to, by ?adne dziecko w naszym kraju nie odczuwa?o cierpienia i samotno?ci, bo one prowadzi? mog? do podejmowania przez nich zachowa? suicydalnych.

Udzia? ma?oletniego pokrzywdzonego w kontradyktoryjnym procesie karnym

Katarzyna Girdwoy?, s. 165-196 PDF

 

Wchodz?ce w ?ycie 1 lipca 2015 r. zmiany przepisów Kodeksu post?powania karnego, oznaczaj?ce silniejsze zaakcentowanie kontradyktoryjno?ci procesu, rodz? powa?ne obawy o praktyczn? ochron? praw i interesów jego uczestników, w szczególno?ci osób ma?oletnich dzia?aj?cych w charakterze stron post?powania. W?tpliwo?ci dotycz? tak?e wp?ywu nowelizacji na tryb i sposób przes?uchania tej kategorii ?wiadków. W artykule podj?to prób? przeanalizowania w sposób kompleksowy sytuacji prawnej dziecka w nowym modelu post?powania, który zak?ada zwi?kszenie aktywno?ci stron
przy jednoczesnym ograniczeniu aktywno?ci s?du w procesie dowodzenia. Za zasadne uznano zwi?z?e wskazanie zmian najbardziej istotnych z punktu widzenia dziecka zarówno jako strony post?powania, jak i ?wiadka, a tak?e prób? oceny tych zmian przez pryzmat minimalnych wymaga?, które wynikaj? z Dyrektywy Parlamentu
Europejskiej i Rady 2012/29/UE z 25 pa?dziernika 2012 r. Z uwagi na charakter zmian, w tek?cie zasygnalizowano jedynie kwestie zwi?zane z pozycj? dziecka przy konsensualnych trybach zako?czenia post?powania. Zagadnienie to wymaga odr?bnego opracowania z uwagi na bardzo powa?ne zmiany dotycz?ce zarówno instytucji
skazania bez rozprawy, jak i skazania oskar?onego i wymierzenia mu okre?lonej sankcji bez przeprowadzania post?powania dowodowego wskutek uwzgl?dniania przez s?d wniosku tego uczestnika post?powania.
Wchodz?ce w ?ycie 1 lipca 2015 r. zmiany przepisów Kodeksu post?powania karnego, oznaczaj?ce silniejsze zaakcentowanie kontradyktoryjno?ci procesu, rodz? powa?ne obawy o praktyczn? ochron? praw i interesów jego uczestników, w szczególno?ci osób ma?oletnich dzia?aj?cych w charakterze stron post?powania. W?tpliwo?ci dotycz? tak?e wp?ywu nowelizacji na tryb i sposób przes?uchania tej kategorii ?wiadków. W artykule podj?to prób? przeanalizowania w sposób kompleksowy sytuacji prawnej dziecka w nowym modelu post?powania, który zak?ada zwi?kszenie aktywno?ci stron przy jednoczesnym ograniczeniu aktywno?ci s?du w procesie dowodzenia. Za zasadne uznano zwi?z?e wskazanie zmian najbardziej istotnych z punktu widzenia dziecka zarówno jako strony post?powania, jak i ?wiadka, a tak?e prób? oceny tych zmian przez pryzmat minimalnych wymaga?, które wynikaj? z Dyrektywy Parlamentu Europejskiej i Rady 2012/29/UE z 25 pa?dziernika 2012 r. Z uwagi na charakter zmian, w tek?cie zasygnalizowano jedynie kwestie zwi?zane z pozycj? dziecka przy konsensualnych trybach zako?czenia post?powania. Zagadnienie to wymaga odr?bnego opracowania z uwagi na bardzo powa?ne zmiany dotycz?ce zarówno instytucji skazania bez rozprawy, jak i skazania oskar?onego i wymierzenia mu okre?lonej sankcji bez przeprowadzania post?powania dowodowego wskutek uwzgl?dniania przez s?d wniosku tego uczestnika post?powania.