Change language English Polski

Gdzie szukać pomocy?

Vol. 8 Nr 4 Wykorzystywanie seksualne dzieci (29)

Od redakcji

Przeciwdziałanie wykorzystywaniu seksualnemu dzieci

David Finkelhor s. 7-36

David Finkelhor przygląda się różnym inicjatywom podejmowanym w celu przeciwdziałania seksualnemu wykorzystywaniu dzieci, skupionym wokół dwóch podstawowych obszarów - postępowania ze sprawcą oraz szkolnych programów edukacyjnych. W pierwszym obszarze podejmowane są głównie działania polegające na prowadzeniu rejestrów sprawców skazanych za przestępstwa seksualne wobec dzieci, powiadamianiu społeczności lokalnych o zamieszkaniu byłych skazanych w ich pobliżu. kontroli zatrudnienia i wykonywanej przez takie osoby pracy, kontroli adresu zamieszkania i nakładaniu dłuższych kar pobytu w więzeniu. Pomimo że inicjatywy te zyskały sobie przychylność opinii publicznej i polityków, praktycznie nie ma dowodów na potwierdzenie ich skuteczności w przeciwdziałaniu wykorzystywaniu seksualnemu. Ponadto, jak zauważa Finkelhor, inicjatywy te oparte są na stereotypowym postrzeganiu przestępsów seksualnych. POpulacja ta jest jednak znacznie bardziej zróznicowana niż wynikałoy to z tychże stereotypów. Większość przestępców seksualnych nie jest osobami obcymi czy pedofilami, a wielu z nich (około jedna trrzecia) to osby nieletnie. W przypadku wielu z nich ryzyko recydywy jest niewielkie. Finkelhor argumentuje, że wszystkie powyższe działania nie mogą sprawdzać się jako strategia prewencyjna, gdyż niewielki odsetek nowych sprawców był już notowany w przeszłości, co jest warunkiem podjęcia wobec nich ww. działań. W związku z powyższym Finkelhor zaleca, aby środki prawne wykorzystywane były w pierwszej kolejności do ścigania dotychczas niewykrytych sprawców, tak aby mozna było podjąć najintensywniejszą pracę z tymi przestępcami seksualnymi, w przypadku których ryzyko ponownego popełnienia przestępstwa jest największe.

Finkelhor przedstawia rolę szkolnych programów edukacyjnych, podczas których dzieci uczą się, jak rozpoznawać niebezpieczną sytuację, nie pozwalać sprfawcy na bliższy kontakt, przerwać interakcję czy wezwać pomoc. Programy te zachęcają dzieci do ujawniania podobnych sytuacji, a osoby postronne zmuszają do działania. Zebrany dotychczas materiał badawczy na temat programów pozwala wyciągnąć wniosek, że niektóre cele sąza ich pośrednictwem realizowane. Finkelhor twierdzi, że potrzebne są dalsze badania w celu wypracowania i wdrożenia w ten sposób zdobytej wiedzy do programów na rzecz ochrony zdrowia i bezpieczeństwa.

Finkelhor zwraca także uwagę na potrzebę wdrażania strategii terapeutycznych, adresowanych zarówno do sprawców (w szczególności nieletnich), by przeciwdziałać ponownemu popełnieniu przez nich przestępstwa, jak i do ofiary, by przeciwdziałać szkodliwym skutkom tych doświadczeń, które mogą mieć wpływ na ich życie psychiczne i późniejszy rozwój.

Konsekwencje przemocy seksualnej wobec dzieci

Agnieszka Izdebska s. 37-55 PDF

Problematyka konsekwencji przemocy seksualnej doświadczanej przez dzieci była wielokrotnie podejmowana, zarówno jako temat badań empirycznych, jak i różnego typu publikacji. Jednocześnie jest to obszar niezwykle szeroki i wciąż wymagający dalszej eksploracji oraz prób konceptualizacji uzyskiwanych wyników badań. Niniejszy artykuł stanowi przegląd wybranych zagadnień poruszających tę tematykę.
Opisuje on możliwe konsekwencje, jakie mogą pojawiać się u dzieci, które doznały wykorzystania seksualnego, a także poddaje analizie czynniki modyfikujące charakter tych konsekwencji. Szczególna uwaga poświęcona została zagadnieniu Zespołu Stresu Pourazowego — kategorii diagnostycznej używanej do opisu zaburzeń pojawiających się u dzieci po doświadczeniu wykorzystania seksualnego.

Analiza ujawnień wykorzystywania seksualnego przez dzieci na podstawie rozmów z domniemanymi ofiarami i ich rodzicami

Irit Hershkowitz, Omer Lanes, Michael E. Lamb s. 56-72 PDF

Cel: Celem niniejszego badania była ocena sposobu ujawniania przez dzieci wykorzystywania seksualnego w przypadkach, gdy domniemany sprawca nie jest członkiem rodziny.

Metodologia: W badaniu uwzględniono trzydzieści domniemanych ofiar wykorzystywania seksualnego i ich rodziny. Rozmowy z dziećmi prowadzono w zgodzie z protokołem przesłuchania wg NICHD, przesłuchania prowadziło sześciu doświadczonych specjalistów zajmujących się pracą z młodzieżą. Te same zasady obowiązywały w rozmowach z rodzicami, których poproszono o szczegółowy opis zdarzeń jakie miały miejsce po doświadczeniu krzywdzenia. Deklaracje dzieci i rodziców były następnie analizowane pod względem treści, po czym dwóch niezależnych specjalistów oceniło najważniejsze cechy zachowań opisanych przez dzieci i rodziców.

Wyniki: Ponad połowa (53%) dzieci zwlekała z ujawnieniem wykorzystywania (od tygodnia do 2 lat), mniej niż połowa pierwsze ujawnienie skierowała do rodziców, a ponad 40% dzieci nie ujawniło krzywdy spontanicznie tylko na skutek zewnętrznej zachęty. 50% dzieci bało się reakcji rodziców lub odczuwało wstyd w związku z ujawnieniem, a wyniki odnoszące się do ich rodziców wskazują, że rzeczywiście reagowali oni złością lub obwiniali dzieci. Proces ujawnienia przebiegał różnie w zależności od wieku dziecka, ciężkości i częstotliwości krzywdzenia, oczekiwanej reakcji rodziców, tożsamości podejrzanych i strategii wykorzystywanych przez sprawcę w celu nakłonienia dziecka do utrzymania zdarzenia w tajemnicy.

Wnioski: Gotowość dziecka do natychmiastowego i spontanicznego ujawnienia rodzicom doświadczonej krzywdy malała, jeśli dziecko spodziewało sie negatywnej reakcji, w szczególności w poważniejszych przypadkach wykorzystywania. Silna korelacja pomiędzy przewidywaną a faktyczną reakcją rodziców świadczy o tym, że dzieci potrafią w sposób niezwykle trafny antycypować prawdopodobne zachowania rodziców.

Terapia dzieci–ofiar wykorzystywania seksualnego poprzedzająca ich udział w procesie sądowym

Tink Palmer s. 73-86 PDF

Artykuł oparty jest na moim pięcioletnim doświadczeniu w zarządzaniu ośrodkiem terapeutycznym dla dzieci wykorzystywanych seksualnie. Zawarte w nim obserwacje przekonują, że w interesie wymiaru sprawiedliwości leży udzielenie dzieciom-ofiarom przestępstw seksualnych pomocy terapeutycznej zanim przystąpią one do składania zeznań w procesie karnym. Opisano zasadność takiej interwencji, obawy prokuratorów i terapeutów oraz właściwą strukturę postępowania w ramach obowiązujących procedur. W końcowej części tekstu przedstawiono wyniki badań dotyczących dostępu do terapii oferowanej dzieciom-świadkom przed rozpoczęciem składania zeznań w postępowaniu karnym. Badania obejmują okres od grudnia 1994 do stycznia 2000 roku (Webster, Palmer i Hughes 2001).

Rola relacji jako pozytywnego zasobu w terapii dzieci–ofiar wykorzystania seksualnego

Magdalena Kobyłecka s. 87-95 PDF

Terapia dzieci–ofiar traumy jest nadal otwartym polem dla badaczy i terapeutów. Głównym elementem, na którym skupiają się oddziaływania terapeutyczne są objawy pojawiające się po wykorzystaniu. Do najczęstszych objawów zgłaszanych przez opiekunów możemy zaliczyć nieadekwatne do wieku zachowania seksualne, zaburzenia snu, zachowania agresywne. Jest wiele technik wywodzących się głównie z terapii behawioralno–poznawczej, które wykorzystywane są w pracy z wyżej wymienionymi objawami.
W poniższym artykule chciałabym zwrócić uwagę na inny ważny czynnik, który pomaga dzieciom wrócić do równowagi i wpływa na ich rozwój — relację. Mam na myśli nie tylko relację terapeutyczną, ale i inne relacje dziecka z ważnymi dla niego dorosłymi. Relacja jest procesem, dlatego sama w sobie jest trudna do uchwycenia; to nie to samo, co „konkretna technika”, a na zaobserwowanie efektów jej istnienia potrzeba czasu. Celem tego artykułu jest podkreślenie wpływu różnych pozytywnych relacji dziecka na jego funkcjonowanie po doznanej traumie wykorzystania.

 

Terapia dzieci–ofiar traumy jest nadal otwartym polem dla badaczy i terapeutów. Głównym elementem, na którym skupiają się oddziaływania terapeutyczne są objawy pojawiające się po wykorzystaniu. Do najczęstszych objawów zgłaszanych przez opiekunów możemy zaliczyć nieadekwatne do wieku zachowania seksualne, zaburzenia snu, zachowania agresywne. Jest wiele technik wywodzących się głównie z terapii behawioralno–poznawczej, które wykorzystywane są w pracy z wyżej wymienionymi objawami.
W poniższym artykule chciałabym zwrócić uwagę na inny ważny czynnik, który pomaga dzieciom wrócić do równowagi i wpływa na ich rozwój — relację. Mam na myśli nie tylko relację terapeutyczną, ale i inne relacje dziecka z ważnymi dla niego dorosłymi. Relacja jest procesem, dlatego sama w sobie jest trudna do uchwycenia; to nie to samo, co „konkretna technika”, a na zaobserwowanie efektów jej istnienia potrzeba czasu. Celem tego artykułu jest podkreślenie wpływu różnych pozytywnych relacji dziecka na jego funkcjonowanie po doznanej traumie wykorzystan

Poradnictwo dla opiekunów jako forma wspierania terapii dziecka wykorzystanego seksualnie

Monika Zielona–Jenek s. 96-110 PDF

W artykule przestawiona została propozycja pracy z opiekunami dziecka, które z powodu wykorzystania seksualnego bierze udział w terapii. Sens proponowanej formy pracy zasadza się na idei stworzenia „wspierającego przymierza” z opiekunami na rzecz zmiany u dziecka. O ile przymierze terapeutyczne tworzone przez terapeutę i małego klienta ma pomóc w wypracowaniu zmiany — usunięciu jego trudności, o tyle przymierze z opiekunami ma na celu wspomożenie dziecka w osiąganiu tejże zmiany. Przedstawiany model pomocy składa się z dwóch, równolegle prowadzonych form: terapii dziecka i poradnictwa dla jego opiekunów. Specyfika zaproponowanego modelu pomocy polega na podporządkowaniu celów pracy z dorosłymi pracy terapeutycznej z dzieckiem. Podporządkowanie to ma rzecz jasna charakter względny — zarówno praca z dzieckiem, jak i praca z opiekunami bierze pod uwagę zasoby i możliwości dorosłych, ich gotowość do zmiany oraz kształtowane przez nich warunki wychowawcze.
Zgłaszający się po pomoc dla swojego dziecka opiekunowie opisują często przy tym swoje trudności, poczucie bezradności i bezsilności wobec problemów podopiecznego. Celem podejmowania pracy z nimi jest takie ich wsparcie, by byli w stanie na co dzień, a także po zakończeniu profesjonalnej terapii, pomagać własnemu dziecku w zmaganiu się z urazem. W artykule opisano podstawy teoretyczne proponowanego modelu pomocy, cele pracy z opiekunami, sposoby ich realizacji. Materiał zilustrowany został przykładami.

 

W artykule przestawiona została propozycja pracy z opiekunami dziecka, które z powodu wykorzystania seksualnego bierze udział w terapii. Sens proponowanej formy pracy zasadza się na idei stworzenia „wspierającego przymierza” z opiekunami na rzecz zmiany u dziecka. O ile przymierze terapeutyczne tworzone przez terapeutę i małego klienta ma pomóc w wypracowaniu zmiany — usunięciu jego trudności, o tyle przymierze z opiekunami ma na celu wspomożenie dziecka w osiąganiu tejże zmiany. Przedstawiany model pomocy składa się z dwóch, równolegle prowadzonych form: terapii dziecka i poradnictwa dla jego opiekunów. Specyfika zaproponowanego modelu pomocy polega na podporządkowaniu celów pracy z dorosłymi pracy terapeutycznej z dzieckiem. Podporządkowanie to ma rzecz jasna charakter względny — zarówno praca z dzieckiem, jak i praca z opiekunami bierze pod uwagę zasoby i możliwości dorosłych, ich gotowość do zmiany oraz kształtowane przez nich warunki wychowawcze.
Zgłaszający się po pomoc dla swojego dziecka opiekunowie opisują często przy tym swoje trudności, poczucie bezradności i bezsilności wobec problemów podopiecznego. Celem podejmowania pracy z nimi jest takie ich wsparcie, by byli w stanie na co dzień, a także po zakończeniu profesjonalnej terapii, pomagać własnemu dziecku w zmaganiu się z urazem. W artykule opisano podstawy teoretyczne proponowanego modelu pomocy, cele pracy z opiekunami, sposoby ich realizacji. Materiał zilustrowany został przykładam

Działalność brytyjskiej organizacji The Children Legal Center

s. 111-113 PDF

The Children’s Legal Centre (Centrum Prawne ds. Dzieci) to brytyjska organizacja pozarządowa, zajmująca się promowaniem i progresywnym wdrażaniem praw dziecka. Centrum zostało utworzone w 1981 roku jako główny projekt Wielkiej Brytanii w ramach Międzynarodowego Roku Dziecka. Działa od ponad 25 lat, a wśród jego pracowników znajdują się prawnicy i eksperci w dziedzinie praw dzieci oraz ochrony tych praw.